Originalitat deu Carnaval

Aquesta manifestacion qu’ei pregonament autentica. D’abòrd pr’amor qu’arrespecta las datas tradicionaus. E puish, en s’emparàn sus l’identitat biarnesa, que tient cap a l’uniformisacion generau dens la quau s’esbarreishen hèra d’autas hèstas. Tropa de biarnés viven aquera identitat au quotidian mes sovent shens n’estar conscients. Totun, aquesta, qu’ei hèra viva. Carnaval, qu’ei la rencontra de tot çò qui hè lo riquèr deu Biarn e qui amuisha qu’existeish a de bon. Per causida, los productes deu terrador que son de qualitat, la lenga presenta naturaument, que s’i canta, que s’i dança e que s’i beu vins deus bons…! Quin privilègi de har la hèsta dens un pais on èm tant plan !

Mes, lo Carnaval Biarnés, qu’ei tanben lo plaser de’s deishar portar per un istuèra fantastica qui mobiliza tot lo Biarn : la deu tornar d’exili de sa majestat Sent Pançard e de la soa cort. Aqueth eveniment hestiu gigant, dens lo temps e dens l’espaci, que s’avia dens los vilatges, que s’estableish e en.hla en passant dens las vilas e que coneish l’apoteòsi soa hens la capdulh deu Biarn.
Los personatges carnavalencs de uei son los qui s’arretròban dens los Pireneus despuish tostemps : l’ors, los òmis sauvatges, las Daunas Blancas, Quaresma…
Lo procès, eth, qu’ei tostemps estat en occitan. Atau qu’ei ! Qu’i tienem tà que guarde la fòrça de l’autenticitat soa ; carnaval qu’ei resistir, rebellà’s.
Mes luenh de nosauts, l’idea d’excludir qui que sia, plan au contre. Qu’èm tròp estacats a çò que las accions nostas e los escriuts nostes e sian un envit permanent a descobrir la lenga de faiçon ludica e atractiva.

Lenga / Biarn

Lo Biarn

Lo Biarn qu’ei un petit país qui s’ei hèit au sègle XIau. Qu’èra organizat autorn deus « fors », vielhas leis biarnesas, qui limitavan los poders deu princi, protetgivan los drets individuaus, e arreconeishèn los de la hemna. Qu’èra, a l’epòca, un país modèrna e avançat suu plan democratic.
Qu’ ei demorat independent dinc a la soa anexion forçada per Loís XIII, lo 20 d’octobre de 1620, au parat de laquau qu’impausè l’usatge deu francés com lenga oficiau en plaça de l’occitan.

La lenga

Mantun segles après la soa interdiccion, lo biarnés, enqüèra que miaçat de desapareishuda, qu’ei tostemps viu. Despuish quauques temps, qu’assistim a ua presa de consciéncia generau tà çò qui ei deu son aviéner.
En Biarn que s’i parla ua varietat deu gascon. Lo gascon que hè partida deus grans dialectes occitans au medish títol que lo provençau, lo lenguadocian e lo nord-occitan. L’occitan, qu’ei parlat dens 33 departements francés deu mieidia, dens quauquas vaths deus Aups italianas e dens la vath espanhòla deu val d’Aran. Aqueth ensemble que fòrma l’Occitania
Los linguistes qu’an establit ua ortografa classica de l’occitan, qu’ei aquera qui utilizam.

Origina & Significacion deu Carnaval

Etimologia

Etimologia latina : « carnis levare » qui vòu díser tirar la carn. Establida suu hèit que lo carnaval que davanteja lo Quaresma ; que’u presenta com un adiu a la carn. Aquera tempora qu’ei propici a tots los excès, en saber que las restriccions a viéner seran constrenhentas.

Las originas

E cau tornar pujar a la Roma antica dab las Saturnalas qui èran hèstas au parat de las quaus las ierarquias sociaus e las convencions moraus èran barejadas, las Lupercalas qui vedèn los joens, mitat curts, vestits de pèths de boc perseguir las gojatas… ? Segurament !
Carnaval, qui a tanben un rapòrt dab la prima navèra, qu’existiva segur plan abans, au temps quant los òmis invocavan las divinitats dab la mira d’obtiéner lhevadas de las bonas e ua vita agradiva.

La significacion

De que n’i a qu’i veden las rèstas rituaus d’ua religion vielha ligada au culte deu sorelh, d’autes que pensan que carnaval ei un espaci de libertat extorquit au poder peu pòple. Mes, que son tots d’acòrd tà díser que carnaval ei ligat au desvelopament deu cristianisme hèra present quauque còp dens la vita vitanta : shens Quarèsma, Carnaval n’avé pas nada rason d’estar.

Aquera hèsta començava de tira après lo solstici d’ivèrn ; los dias que s’aloncan, la saba que puja inexorablament e la vita que torna dab la sorelh. Carnaval qu’ei aqueste tempora de tension, d’excès, creishenta e irremediabla, que lo poder politic concedeish au pòple o que lo pòple s’accòrda ; un drin com lo boishon de la cocota minuta qui’s hica a virar quan la pression ei tròp hòrta e shens loquau e i averé risc d’explosion. Alavetz, los òmis mascats, qui saben que van entar dens Quaresma per quaranta dias,shens carn, shens vin, shens sexe, e van, quauques dias, deisha’s anar, minjar, béver, arregolar las loas envejas, mei que de costume, dinc au paroxisme finau : l’execucion de Sent Pançard.

Mes qui ei donc Sent Pançard ?

Entà mei plan exprimir las preocupacions soas, los engueishs sons, lo pòple qu’a hrèita de’us materializar en tot inventar un personatge immense e ventorrut : Sent Pançard.
Personatge qui concentra tots los desirs, tots los defauts, mes tanben tots los maus deu monde (guèrras, catastròfas, injustícias…)Que n’ei responsable : qu’ei lo boc emissari perfèit.